Poradnik badań w internecie
Badaj
interaktywnie
Ściągnij cały poradnik na swój komputer

Wady i zalety badań ankietowych

Warto zacząć przede wszystkim od prostoty całej procedury. W przeciwieństwie do wszystkich innych metod i technik badawczych, ankiety należą do najprostszych zarówno w konstruowaniu, jak i analizie, narzędzi dających odpowiedzi na nurtujące nas pytania. Nie oznacza to, iż są trywialne – wymagają podstawowej wiedzy i odrobiny doświadczenia. Tę pierwszą staramy się przekazać w niniejszym poradniku. W opozycji do badań fokusowych czy też innych skomplikowanych metod, badania ankietowe pozwalają dodatkowo korzystać z dobrodziejstw nowoczesnej technologii i można tworzyć je nawet przy użyciu… telefonu komórkowego.

Wspomniana prostota wiąże się jednocześnie z łatwością w dotarciu do respondentów, czyli mówiąc językiem nauki – doborem próby badawczej. Ankiety nie są zbyt skomplikowane i czasochłonne, więc istnieje większa szansa, że skłonimy kogoś do udziału w niej. Między innymi dzięki pytaniom filtrującym, dostępnym na portalu Interaktywnie.com, respondent nie widzi ile jeszcze pytań zostało mu do końca (chociaż dla niektórych może być to wada). Zasada konsekwencji sprawia, że nie porzuca on rozpoczętej ankiety, eliminując "efekt lenia". To ten sam mechanizm psychologiczny, który sprawia, że utrzymujemy kontakty z innymi ludźmi, jak również sprawia, że używamy wciąż tego samego samochodu lub trzymamy się tej samej marki jogurtów, pomimo ich wad i możliwości wymiany na inne.

Poza niską czasochłonnością, narzędzie jest przede wszystkim darmowe. Dzięki niemu możemy uzyskać także precyzyjną próbę badawczą, oferowaną przez strony skierowane np. do konkretnej płci (MenStream) czy też grupy zawodowej (E-Prawnik). Obie z nich są częścią grupy Money.pl. Podnosi to co prawda koszt ekonomiczny, ale znacznie obniża koszt czasowy, jak równie znacznie zwiększa rzetelność i trafność doboru próby. Są ta dwa absolutnie kluczowe kryteria przy ocenie efektywności badania, a ich wpływ na uzyskane w ten sposób odpowiedzi jest nie do przecenienia.

Należy wreszcie wspomnieć o przystępności w analizie oraz prezentacji wyników. Jest to niejako konsekwencją formy ankiety jako takiej. Oba te elementy warto natomiast brać pod uwagę, decydując się na przeprowadzenie badania ankietowego. Należy traktować to jako czynnik przemawiający właśnie za wyborem tej metody.

Charakterystyczną cechą korzystania z ankiety w środowisku internetowym jest jej automatyzm. Oszczędza to najbardziej żmudnej i nieprzystępnej części dla badacza decydującego się na tradycyjną, papierową formę – tzw. kodowania. Polega ono na przenoszeniu odpowiedzi na pytania do jednej, wspólnej bazy danych, aby je zagregować, czyli kolokwialnie mówiąc "wrzucić do jednego worka", bo tylko w takiej formie można je analizować. Kto kiedykolwiek miał do czynienia z badaniem na wielkiej próbie, wie, jak wiele trudu może kosztować ten proces ankieterów – śmiało można nazwać to "efektem manuskryptu". W badaniach online można tego zwyczajnie uniknąć.

Jeżeli chodzi o wady, to na czoło wysuwa się właściwie jedna – aczkolwiek najczęściej przypisywana badaniom sondażowym – ich powierzchowność. Nadmienić jednak należy, że jest to znaczące uchybienie raczej w przypadku klasycznych badań społecznych, socjologicznych niż na przykład w badaniach rynku. Ankiety nie są w stanie stymulować do dyskusji, pogłębiać, skłaniać do refleksji bądź też do używania wyobraźni do opisania np. idealnego odbiorcy produktu. Ankieta raczej nie jest też w stanie uzyskać informacji drażliwych, intymnych (chociaż czasem, wbrew pozorom, jej anonimowość pomaga), a zwłaszcza złożonych procesów świadomościowych, przydatnych do analizy socjologicznej. Wreszcie ankieta nie daje możliwości pogłębienia, a więc dopytania za pomocą skonstruowanego na bieżąco (np. przez ankietera) pytania.

Podsumowując można przytoczyć słowa klasyka metodologii badań społecznych, Earla Babbiego. Według niego, badania jakościowe najbardziej "nadają się do badania procesów społecznych dziejących się w czasie", m.in. dlatego tak popularnym jej narzędziem jest obserwacja, pozwalająca lepiej zrozumieć style życia, subkultury czy małe społeczności1. Jednakże w przypadku zwykłych pytań o opinie, postawy i oceny, badania metodą sondażową, za pomocą ankiety, zdecydowanie może je zastąpić.

Zalety Wady
Prostota formy Niemożność pogłębienia problemu
Łatwe dotarcie do respondentów Powierzchowny, "ilościowy" charakter
Przystępność w analizie Brak możliwości bezpośredniego kontaktu z respondentem
Wygoda w prezentacji wyników Mowa ciała, gestykulacja wyłączone z analizy
Niski koszt Nie każdy ma dostęp do Internetu, co może utrudnić dostęp do konkretnych (np. starszych) respondentów
Anonimowość – stymuluje do większej "otwartości" respondenta
Nie są czasochłonne
Automatyzm – brak potrzeby kodowania, samoczynna baza danych
Orientacja online


1 E. Babbie, Badania społeczne w praktyce, Warszawa 2004, s. 308-310.
Ściągnij cały poradnik na swój komputer
ankiety.interaktywnie.com